Pensioen onder het oude stelsel kende bij pensioenfondsen vaak voorwaardelijke indexatie. Dit betekent dat het bestuur jaarlijks besloot of het pensioen mee zou groeien met het prijspeil. Daarbij was vooral de financiële positie van het fonds bepalend, gemeten met de dekkingsgraad: de verhouding tussen het vermogen en de (toekomstige) verplichtingen van het pensioenfonds.
Vaste compensatie voor stijgende prijzen is verleden tijd.
Veel kritiek
De afgelopen jaren konden pensioenfondsen prijsstijgingen vaak niet bijhouden. Dit leidde tot veel kritiek op het oude stelsel. Door wettelijke verplichtingen om grote buffers aan te houden, was indexatie vaak niet of slechts beperkt mogelijk. Vooral gepensioneerden merkten dit, doordat hun koopkracht daalde.
Voorbeeld informatievoorziening indexatie
De indexatie-ambitie sluit aan bij de jaarlijkse prijsstijging tussen 1 september in het voorgaande jaar tot 1 september in het jaar erop. Daarbij wordt gekeken naar de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek voor consumentenprijzen voor alle huishoudens:
Bron: website ABP Pensioenen
Oud: jaarlijks beoordelen
Heb je als werkgever een pensioenregeling bij een verzekeraar, dan hangt indexatie af van de afspraken in de uitvoeringsovereenkomst en het pensioenreglement. Veel verzekeraars beoordelen jaarlijks of zij indexeren. Dit is meestal afhankelijk van hun winstmarges en beleggingsrendementen. In de praktijk komen zowel koppelingen aan loonindexatie als aan prijsindexatie voor. Daarbij is het niet toegestaan om onderscheid te maken tussen ex-werknemers en pensioengerechtigden.
Nieuw: zichtbaar afhankelijk
De nieuwe pensioenregelingen moeten uiterlijk 1 januari 2028 ingaan. De huidige indexatiebepalingen verdwijnen daarbij. Het uitgangspunt wordt dat elke werknemer, ex-werknemer en pensioengerechtigde een premieovereenkomst heeft, waarbij het pensioen zichtbaar afhankelijk is van ontwikkelingen op de financiële markten en in de economie.
Persoonlijk pensioenvermogen
Werkgever en werknemer leggen samen premie in, die wordt toegevoegd aan het persoonlijke pensioenvermogen. De pensioenuitvoerder belegt deze premies volgens vooraf vastgestelde regels, waarbij het risico afneemt naarmate iemand ouder wordt. Oudere deelnemers worden zo meer beschermd tegen renteschommelingen, die grote invloed hebben op beleggingsresultaten.
Elk kwartaal geïnformeerd
Veel pensioenuitvoerders tonen inmiddels periodiek hoe het pensioenvermogen zich ontwikkelt en wat dit betekent voor het verwachte pensioen. Naast rente hebben ook factoren zoals levensverwachting hier invloed op. Zo wordt inzichtelijk dat het pensioen meebeweegt met de economie en niet vaststaat.
De eerste ervaringen laten zien dat deelnemers minimaal elk kwartaal worden geïnformeerd over deze ontwikkelingen en vaak via een persoonlijke online omgeving inzicht hebben in hun verwachte pensioen op basis van actuele economische omstandigheden.
Naast het ouderdomspensioen worden ook andere pensioenvormen afhankelijk van economische omstandigheden, zoals het partnerpensioen bij overlijden, het wezenpensioen en het arbeidsongeschiktheidspensioen. De precieze uitwerking hangt af van de afspraken in de pensioenregeling.
Groot aansprakelijkheidsrisico
Afgelopen periode hebben verschillende partijen uit de pensioensector gewaarschuwd om op tijd te starten met het aanpassen van de arbeidsvoorwaarde pensioen. Pensioenregelingen moeten uiterlijk per 1 januari 2028 zijn aangepast. Daarna kunnen pensioenuitvoerders regelingen onder de oude wetgeving niet meer uitvoeren, waardoor je als werkgever je pensioentoezegging niet meer kunt nakomen. Dit brengt een groot aansprakelijkheidsrisico met zich mee.
Bij de overstap naar de nieuwe regeling moet je naar de totale pensioentoezegging kijken. Het kan nodig zijn rekening te houden met eerder gedane toezeggingen over indexatie. Er is geen verplichting om gemiste indexatie uit het verleden te compenseren, maar je moet wel inzichtelijk maken welk nadeel werknemers ondervinden door de overstap.
Indexatie